نقوش برجسته تنگ سروک : در ميان کوههاي متعددي که در کنار يکديگر در بخشي از کهگيلويه و بويراحمد صف کشيدهاند ، تنگهاي به نام سرلک يا سروک وجود دارد که در فارسنامه ناصري به معني «گردونه سروهاي کوچک» از آن نام برده شده است . این نقوش در فاصله 50 کیلومتری شمال بهبهان ، بخش لیکک شهرستان کهگیلویه قرار دارد و قدمت آن به 299 میلادی یعنی به دوره اشکانی می رسد . در اين مکان سه ستون سنگي يکپارچه و بلند ديده ميشود که بر روي آنها نقش افراد مختلف در حالتهاي گوناگون حجاري شدهاند و ميتوان آنها را از لحاظ زيبايي با نقوش برجسته تخت جمشيد مقايسه کرد . هر يک از اين ستونها به خط نوشتههايي آراسته هستند که نشاندهندة خطوط باستاني است . این نقش برجسته که بر صخره ای در یک دره بلند از پایه های زاگرس در شهرستان کهگیلویه تراشیده شده ، به یک شاهزاده الیمائید که یک شاهزاده نشین تابع اشکانیان بوده منسوب است . نقوش برجسته تنگ سروک در سال 1841 میلادی به وسیله «آقای بارون دبود» (سیاح روسی) تشخیص داده شد و برای اولین بار آقای الستین در کتاب موسوم به جاده های قدیم ایران غربی منتشر شد . از تاریخ 1952 آقای هنینگ این نقوش و کتیبه های آن را با دقت مورد مطالعه قرار داد . در تنگ سروک حداقل چهار مجموعه نقش برجسته موجود در سنگی که از کوه جدا شده و به شرح زیر می باشد :
1- اولین نقش دو نفر را در حال ایستاده نشان می دهد که هر دو قبا و شلواری به سبک لباسهای عهد اشکانی پوشیده اند . نمای شرقی این تخته سنگ شخصی را نشان می دهد که روی تختی دراز کشیده در حدود 600 متر دورتر در مجموعه ای از نقوش برجسته دیگری است که احتمالا قسمت اصلی این مجالس را نشان می دهد .
2- روی نمای غربی تخته سنگ اولی ، نقوش در سه ردیف دیده می شود که در نقوش دیگر بهتر محفوظ مانده اند. در ردیف بالا از قسمت چپ ابتدا فردی که شاید شاه باشد روی تختی نشسته در طرفین او اشخاصی ایستاده اند ، در نقش وسط سواری به شیری حمله کرده است و در بالای او کتیبه ای به خط پهلوی اشکانی دیده می شود . در ردیف پایین مردی با یک شیر در حال جنگ است . در طرف شمال غربی این تخته سنگ یک نفر روحانی در کنار آتشدانی ایستاده و آتشدان روی سکوی سه طبقه ای قرار دارد. روی طبقه زیرین این سکو کتیبه ای به خط پهلوی اشکانی است . روی نمای شمالی آن نیز مجلسی در دو طبقه نمایانده شده است . در طبقه بالا مردی خوابیده و تاجی در دست دارد و بر روی دست چپ خود لمیده است و در سمت چپ این شخص سه سرباز نیزه به دست دارند و در لابلای آنها سه خط به زبان پهلوی اشکانی نوشته شده است . در طبقه زیرین شبیه سه نفر نمایان است که کمی پاک شده است .
3- به فاصله کمی در طرف شمال این تخته سنگ نقش برجسته دیگری است که روی نمای جنوبی آن یک اسب سوار نشان داده شده است .
4- در حدود شش متر دورتر یک تخته سنگ دیده می شود مه از کوه بیرون آمده و روی آن مجالس مذهبی مانند ، اشخاصی که در کنار آتشدان نقش شده است دیده می شود .
هنینگ زمان این نقوش را در حدود آخرین ربع قرن دوم میلادی یا اوایل قرن سوم می داند . شاهزاده ای به صورت سواری مصور شده است که شیری را می کشد و یا با دشمنی جنگ تن به تن می کند و این برای اجتماعی که بر چشت اسب زندگی می کنند تصویری مطلوب است . در جای دیگر همان شاهزاده دیده می شود که ایستاده و بزرگتر از اشخاص دیگر در صحنه است و شاهزاده ای را به تخت می نشاند ، بعد در برابر یک قربانگاه که به شکل تخته سنگ مخروطی شکل است و دیهیمی روی آن قرار دارد به ستایش ایستاده است. سپس در طرف چپ قربانگاه بر روی یک تخت که بر پایه سه عقاب قرار دارد به طرز ایرانیان نشسته و دست راست خود را با حلقه مظهر قدرت به سوی دو تن از سران تابع خود گسترده است . کمی دورتر مجلسی است که در آن یک ایزد به شاهزاده ای مقام می بخشد و پس از آن صحنه جنگ یک شاه که بر اسبی سوار است و خود و الستین زره بر تن دیده می شود که با نیزه خود به دشمن حمله می کند . این نقوش برجسته مشابه نقش رستم است که ميتوان آنها را به بهرام دوم ساساني ، بهرام سوم ساساني ، هرمز دوم و شاهپور دوم نسبت داد . بعضي جنبهها در اين مجسمههاي صخرهاي مشترکند . در همه اين نقوش جنگاوران سوار بر اسب هستند . تنها سلاح مورد استفاده آنها نيزه بلند است و فاتح در سمت چپ لوحه قرار دارد . تعداد افراد نقوش تنگ سروک 40 نفرند . حيوانات شامل هفت نقش دو اسب ، دو شير و سه پرنده است . در اين نقوش سلاحها عبارتند از نيزه بلند ، شمشير ، خنجر ، گرز ، تبرزين ، چماق ، کمان ، تير ، ترکش و نقش پرچم . يکي از مشخصات مهم اثر تنگ سروک نمايش چهره کامل انساني است که هم با آثار اشکانيان و هم با آثار ساسانيان متفاوت است .
نقوش برجسته تنگ سروک : در ميان کوههاي متعددي که در کنار يکديگر در بخشي از کهگيلويه و بويراحمد صف کشيدهاند ، تنگهاي به نام سرلک يا سروک وجود دارد که در فارسنامه ناصري به معني «گردونه سروهاي کوچک» از آن نام برده شده است . این نقوش در فاصله 50 کیلومتری شمال بهبهان ، بخش لیکک شهرستان کهگیلویه قرار دارد و قدمت آن به 299 میلادی یعنی به دوره اشکانی می رسد . در اين مکان سه ستون سنگي يکپارچه و بلند ديده ميشود که بر روي آنها نقش افراد مختلف در حالتهاي گوناگون حجاري شدهاند و ميتوان آنها را از لحاظ زيبايي با نقوش برجسته تخت جمشيد مقايسه کرد . هر يک از اين ستونها به خط نوشتههايي آراسته هستند که نشاندهندة خطوط باستاني است . این نقش برجسته که بر صخره ای در یک دره بلند از پایه های زاگرس در شهرستان کهگیلویه تراشیده شده ، به یک شاهزاده الیمائید که یک شاهزاده نشین تابع اشکانیان بوده منسوب است . نقوش برجسته تنگ سروک در سال 1841 میلادی به وسیله «آقای بارون دبود» (سیاح روسی) تشخیص داده شد و برای اولین بار آقای الستین در کتاب موسوم به جاده های قدیم ایران غربی منتشر شد . از تاریخ 1952 آقای هنینگ این نقوش و کتیبه های آن را با دقت مورد مطالعه قرار داد . در تنگ سروک حداقل چهار مجموعه نقش برجسته موجود در سنگی که از کوه جدا شده و به شرح زیر می باشد :
1- اولین نقش دو نفر را در حال ایستاده نشان می دهد که هر دو قبا و شلواری به سبک لباسهای عهد اشکانی پوشیده اند . نمای شرقی این تخته سنگ شخصی را نشان می دهد که روی تختی دراز کشیده در حدود 600 متر دورتر در مجموعه ای از نقوش برجسته دیگری است که احتمالا قسمت اصلی این مجالس را نشان می دهد .
2- روی نمای غربی تخته سنگ اولی ، نقوش در سه ردیف دیده می شود که در نقوش دیگر بهتر محفوظ مانده اند. در ردیف بالا از قسمت چپ ابتدا فردی که شاید شاه باشد روی تختی نشسته در طرفین او اشخاصی ایستاده اند ، در نقش وسط سواری به شیری حمله کرده است و در بالای او کتیبه ای به خط پهلوی اشکانی دیده می شود . در ردیف پایین مردی با یک شیر در حال جنگ است . در طرف شمال غربی این تخته سنگ یک نفر روحانی در کنار آتشدانی ایستاده و آتشدان روی سکوی سه طبقه ای قرار دارد. روی طبقه زیرین این سکو کتیبه ای به خط پهلوی اشکانی است . روی نمای شمالی آن نیز مجلسی در دو طبقه نمایانده شده است . در طبقه بالا مردی خوابیده و تاجی در دست دارد و بر روی دست چپ خود لمیده است و در سمت چپ این شخص سه سرباز نیزه به دست دارند و در لابلای آنها سه خط به زبان پهلوی اشکانی نوشته شده است . در طبقه زیرین شبیه سه نفر نمایان است که کمی پاک شده است .
3- به فاصله کمی در طرف شمال این تخته سنگ نقش برجسته دیگری است که روی نمای جنوبی آن یک اسب سوار نشان داده شده است .
4- در حدود شش متر دورتر یک تخته سنگ دیده می شود مه از کوه بیرون آمده و روی آن مجالس مذهبی مانند ، اشخاصی که در کنار آتشدان نقش شده است دیده می شود .
هنینگ زمان این نقوش را در حدود آخرین ربع قرن دوم میلادی یا اوایل قرن سوم می داند . شاهزاده ای به صورت سواری مصور شده است که شیری را می کشد و یا با دشمنی جنگ تن به تن می کند و این برای اجتماعی که بر چشت اسب زندگی می کنند تصویری مطلوب است . در جای دیگر همان شاهزاده دیده می شود که ایستاده و بزرگتر از اشخاص دیگر در صحنه است و شاهزاده ای را به تخت می نشاند ، بعد در برابر یک قربانگاه که به شکل تخته سنگ مخروطی شکل است و دیهیمی روی آن قرار دارد به ستایش ایستاده است. سپس در طرف چپ قربانگاه بر روی یک تخت که بر پایه سه عقاب قرار دارد به طرز ایرانیان نشسته و دست راست خود را با حلقه مظهر قدرت به سوی دو تن از سران تابع خود گسترده است . کمی دورتر مجلسی است که در آن یک ایزد به شاهزاده ای مقام می بخشد و پس از آن صحنه جنگ یک شاه که بر اسبی سوار است و خود و الستین زره بر تن دیده می شود که با نیزه خود به دشمن حمله می کند . این نقوش برجسته مشابه نقش رستم است که ميتوان آنها را به بهرام دوم ساساني ، بهرام سوم ساساني ، هرمز دوم و شاهپور دوم نسبت داد . بعضي جنبهها در اين مجسمههاي صخرهاي مشترکند . در همه اين نقوش جنگاوران سوار بر اسب هستند . تنها سلاح مورد استفاده آنها نيزه بلند است و فاتح در سمت چپ لوحه قرار دارد . تعداد افراد نقوش تنگ سروک 40 نفرند . حيوانات شامل هفت نقش دو اسب ، دو شير و سه پرنده است . در اين نقوش سلاحها عبارتند از نيزه بلند ، شمشير ، خنجر ، گرز ، تبرزين ، چماق ، کمان ، تير ، ترکش و نقش پرچم . يکي از مشخصات مهم اثر تنگ سروک نمايش چهره کامل انساني است که هم با آثار اشکانيان و هم با آثار ساسانيان متفاوت است .